ADHD & Werk

Waarom het zo moeilijk is om je doelen te halen?

Voor veel mensen zal het niet vanzelfsprekend zijn dat alle doelen ook behaald worden. Vaak begin je ergens vol motivatie aan. Een nieuwe planning. Een helder doel. Maar een paar weken later ben je al vergeten wat je doel  was. Niet omdat je het niet belangrijk vindt, maar omdat het lastig is om het vol te houden. Je weet wat je wilt, maar het lukt niet om er consistent naartoe te werken.

Dat ligt meestal niet aan discipline. Het ligt veel vaker aan het opstellen van doelen en de aard van motivatie. 

 

Waarom lukt het niet om je doelen te halen?

De meeste doelen mislukken om drie redenen:

  • Ze zijn te vaag opgesteld
  • Er is een geen match tussen wie jij bent en je  doel
  • Je mist feedbackmomenten

Daardoor ontstaat een patroon:

Je begint sterk → je verliest focus → je stopt → je baalt → en je begint opnieuw. Dat is geen gebrek aan wilskracht, dat is een ontwerpprobleem voor het creëren van motivatie. 

Hoe motivatie precies werkt 

Motivatie lijkt misschien iets wat je hebt of niet hebt, maar volgens de Self-Determination Theory is dit hoe het werkt. Volgens deze theorie zijn er verschillende soorten motivatie. 

Binnen de Self-Determination Theory wordt onderscheid gemaakt tussen:

  • Gecontroleerde motivatie → “ik moet dit”

  • Autonome motivatie → “ik kies dit”

Dat verschil bepaalt voor een groot deel of je iets volhoudt.

Wanneer een doel voelt als een verplichting:

  • stel je het sneller uit

  • doe je het half

  • stop je eerder

Wanneer een doel aansluit bij wat jij belangrijk vindt:

  • blijf je langer bezig

  • herstel je sneller na tegenslag

  • voelt het minder als moeten

Wat betekent dit concreet?

Veel doelen komen van buiten:

  • Werkdoelen

  • Targets

  • Verwachtingen van anderen

Die kun je niet vermijden.

Maar je kunt ze wel vertalen.

Niet:
“Ik moet dit doen van mijn werkgever.”

Maar:
“Wat betekent dit voor mij? Wat wil ík hierin verbeteren?”

Zonder die stap blijft een doel extern.
En externe doelen houden zelden lang stand zonder extra structuur.

ADHD en doelen volhouden

Doelen vragen dat je werkt voor een beloning die later komt.

Dat is voor iedereen lastig.
Bij ADHD vaak nog iets lastiger.

Je ziet dan vaker:

  • moeite met beginnen

  • sneller afgeleid raken

  • afhaken als voortgang niet zichtbaar is

Dat komt doordat het brein sterker reageert op directe prikkels dan op lange termijn beloningen.

Dat betekent niet dat je geen doelen kunt halen.

Het betekent dat ze anders ontworpen moeten worden.

Hoe ziet een goed doel eruit?

Volgens de Goal Setting Theory werken doelen beter wanneer ze aan een paar voorwaarden voldoen:

1. Specifiek

Niet: “Ik wil fitter worden.”
Wel: “Ik ga drie keer per week 20 minuten wandelen.”

2. Uitdagend maar haalbaar

Te makkelijk motiveert niet.
Te groot zorgt voor uitstel.

3. Geaccepteerd

Je moet het doel niet alleen begrijpen, maar ook echt willen nastreven. 

4. Met feedback

Zonder terugkoppeling verdwijnt een doel naar de achtergrond.

Dit laatste wordt vaak onderschat.
Vooral bij lange termijn doelen.

Waarom kleine stappen beter werken

Grote doelen geven overzicht.
Maar kleine stappen geven beweging.

Dat heeft te maken met hoe motivatie werkt in je brein.

Motivatie neemt toe wanneer je voortgang ervaart.
Niet wanneer je alleen een groot einddoel hebt.

Daar speelt dopamine een rol in.

Dopamine stijgt wanneer je:

  • iets afrondt

  • vooruitgang ziet

  • een duidelijke volgende stap hebt

Daarom werken kleine, afgeronde stappen beter dan één groot plan.

Voor mensen met ADHD is dat effect vaak sterker.

Praktische manieren om je brein te helpen

Je hoeft niet te wachten op motivatie.
Je kunt je brein helpen om in actie te komen.

1. Verlaag de startdrempel

Begin met 5 of 10 minuten.
Niet om alles af te maken, maar om te starten.

2. Maak voortgang zichtbaar

Werk met kleine taken die je kunt afronden.

3. Gebruik visuele focus

Een simpele techniek uit de neurowetenschap:
richt je blik 30–60 seconden op één punt voordat je begint.

Dat helpt om je aandacht te stabiliseren en de overgang naar focus te maken.

4. Werk met vaste checkmomenten

Bijvoorbeeld één keer per week kort evalueren.

Niet om jezelf te beoordelen, maar om bij te sturen.

5. Gebruik externe structuur

Werk samen, deel je doelen of plan vaste momenten.

Dat is geen zwakte.
Het is een effectieve manier om consistent te blijven.

Hoe haal je wél je doelen (praktisch stappenplan)

  1. Kies een richting (wat wil je ontwikkelen of verbeteren?)

  2. Maak het persoonlijk (waarom is dit voor mij relevant?)

  3. Vertaal het naar concreet gedrag voor deze week

  4. Knip het op in kleine stappen

  5. Plan een vast evaluatiemoment

  6. Zorg voor snelle feedback en zichtbare voortgang

Dit lijkt simpel.

Maar juist deze combinatie van motivatie, structuur en feedback maakt het verschil.

Wat dit betekent voor werk en organisaties

Doelen werken niet beter door meer druk.

Ze werken beter wanneer:

  • ze duidelijk zijn

  • ze haalbaar zijn

  • medewerkers ze begrijpen én internaliseren

  • er regelmatig feedback is

Voor medewerkers met ADHD — en eerlijk gezegd voor veel mensen — geldt dat nog sterker.

Targets opleggen is makkelijk.
Eigenaarschap creëren is moeilijker, maar effectiever.

Tot slot

Doelen mislukken zelden omdat mensen te weinig willen.

Ze mislukken omdat:

  • ze niet persoonlijk genoeg zijn

  • ze niet concreet genoeg zijn

  • ze te weinig feedback geven

  • ze niet passen bij hoe motivatie werkt

Als je dat goed inricht, wordt doelen halen een stuk realistischer.

Bronnen

  • Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A 35-year odyssey. American Psychologist.

  • Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry.

  • Hagger, M. S., & Chatzisarantis, N. L. D. (2009). Integrating the theory of planned behaviour and self-determination theory in health behaviour. British Journal of Health Psychology.

  • Biddle, S. J. H., Wang, C. K. J., Kavussanu, M., & Spray, C. M. (2003). Correlates of achievement goal orientations in physical activity: A systematic review. European Journal of Sport Science.

  • Volkow, N. D., Wang, G. J., Newcorn, J., et al. (2011). Motivation deficit in ADHD is associated with dysfunction of the dopamine reward pathway. Molecular Psychiatry.

  • Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment.